Vraag uit de praktijk · C&I

Waarom daalt de cos phi van een bedrijf na het plaatsen van zonnepanelen, en kost blindstroom dan geld?

Na het plaatsen van zonnepanelen haalt een bedrijf minder kWh uit het net, maar de blindstroom die de installatie vraagt, blijft gelijk. De verhouding op de meter verschuift, dus de gemeten cos phi daalt. Of dat geld kost, staat in het tariefblad van je netbeheerder: Liander rekent in 2026 € 0,0000 per kVArh, andere netbeheerders rekenen boven een grens.

In de cursus C&I komt dit aan bod in sessie 13: Power Quality & Beveiliging.

Wat cos phi en blindvermogen zijn

De arbeidsfactor, uitgedrukt als cos phi, is het werkzame vermogen gedeeld door het schijnbare vermogen. Elektriciteit bestaat zo uit twee delen: werkzaam vermogen dat je echt gebruikt, en blindvermogen. Blindvermogen hoort bij wisselspanning.

Blindstroom levert geen arbeid, maar loopt wel door kabels en transformatoren en neemt daar transportcapaciteit in beslag. Ook zonder tarief kan een lage cos phi dus een technisch punt zijn, bijvoorbeeld als je aansluiting vol zit.

Waarom de cos phi daalt na zonnepanelen

De meter op de aansluiting ziet alleen wat er uit het net komt. Zonnepanelen leveren werkzaam vermogen op het terrein zelf, dus de afgenomen kWh daalt. Leveren de omvormers alleen werkvermogen, dan blijft de blindstroom van het net komen. De verhouding tussen kVArh en kWh stijgt en de gemeten cos phi zakt.

Rekenvoorbeeld per maand: 100.000 kWh en 50.000 kVArh geeft een cos phi van 0,89. Na het plaatsen van panelen is de afname 60.000 kWh bij dezelfde 50.000 kVArh. De cos phi wordt dan 0,77. Aan de installatie zelf is niets veranderd.

Omvormers kunnen ook blindvermogen leveren of opnemen, en de netcode stelde eisen aan de arbeidsfactor van aansluitingen met opwek. Verander zo'n instelling dus alleen in overleg met de netbeheerder.

Kost blindstroom geld? Kijk in het tariefblad

Blindenergie is een van de tariefdelen waarvoor ACM maximumtarieven vaststelt bij een grote aansluiting. Of de netbeheerder het ook echt rekent, staat in zijn tariefblad. Bij Liander staat in 2026 voor blindenergie € 0,0000 per kVArh in de deelmarkten MS/LS, MS, TS/MS of HS/MS en TS. In de deelmarkt LS t/m 50 kW staat geen tarief voor blindenergie.

Andere netbeheerders rekenen wel voor blindenergie boven een grens, zoals Stedin en RENDO. In de vorige versie van de Netcode elektriciteit lag de arbeidsfactor op het overdrachtspunt zonder andere afspraken tussen 0,85 inductief en 1,0. Kijk daarom in het tariefblad en de voorwaarden van de netbeheerder voor het jaar en de deelmarkt van de aansluiting.

Dit wil je op locatie paraat hebben

De cursus C&I behandelt dit en de rest van het vak in korte sessies. Na elke sessie een toets, en met herhaaltoetsen houd je het vast.

Begin met sessie 1 van C&I

Bekijk wat er in de cursus C&I zit

Bronnen

Geschreven door de redactie van Voltagess en gecontroleerd aan de hand van de bronnen hierboven. Gepubliceerd op 3 oktober 2026. Regels en tarieven veranderen; deze tekst beschrijft de stand op 3 oktober 2026. Hoe we werken.