Vraag uit de praktijk · Explosieveiligheid
Hoe lees je een Ex-markering zoals Ex II 2G IIB T4 Gb?
Een Ex-markering zoals Ex II 2G IIB T4 Gb lees je van links naar rechts. II staat voor bovengronds gebruik. 2G is categorie 2 voor gas, geschikt voor zone 1 en 2. IIB is de gasgroep: voor welke gassen het apparaat geschikt is. T4 is de temperatuurklasse: hoe heet het oppervlak mag worden.
In de cursus Explosieveiligheid komt dit aan bod in sessie 8: Explosieveilig Materieel.
Waar de markering vandaan komt
Explosieveilige apparatuur valt onder de Europese richtlijn 2014/34/EU, ook wel ATEX 114 genoemd. Die geldt sinds 20 april 2016 en verving de oudere richtlijn 94/9/EG. In Nederland is dit geregeld in het Warenwetbesluit explosieveilig materieel 2016.
Naast het Ex-teken met groep en categorie staan er meestal letters en codes voor de beschermingswijze, de gasgroep en de temperatuurklasse op. Samen geven ze antwoord op drie vragen: welke zone, welk gas en welke temperatuur.
Ex II 2G IIB T4 Gb, stukje voor stukje
Zo lees je het voorbeeld uit de vraag. Staan er na Ex nog andere letters, dan is dat de beschermingswijze: hoe het apparaat voorkomt dat het een ontsteking veroorzaakt.
| Deel | Betekenis |
|---|---|
| Ex (in zeshoek) | Dit apparaat is gemaakt voor gebruik in een explosieve atmosfeer |
| II | Groep II: voor bovengronds gebruik |
| 2 | Categorie 2: geschikt voor zone 1 en zone 2 |
| G | Voor gas, damp en nevel (D staat voor stof) |
| IIB | Gasgroep: voor welke gassen het apparaat geschikt is |
| T4 | Temperatuurklasse: hoe heet het oppervlak van het apparaat mag worden |
| Gb | Aanvullende code: zoek de betekenis op in de documentatie of op het certificaat |
Categorie en zone
De categorie is het belangrijkste getal voor de vraag of het apparaat in een zone mag. Categorie 1G mag in zone 0, 1 en 2. Categorie 2G mag in zone 1 en 2. Categorie 3G mag alleen in zone 2. Voor stof geldt hetzelfde met 1D, 2D en 3D in zone 20, 21 en 22.
| Zone | Toegestane categorie |
|---|---|
| 0 | 1G |
| 1 | 1G of 2G |
| 2 | 1G, 2G of 3G |
| 20 | 1D |
| 21 | 1D of 2D |
| 22 | 1D, 2D of 3D |
Gasgroep en temperatuurklasse
De gasgroep zegt voor welke gassen het apparaat geschikt is. Vraag bij de opsteller van het explosieveiligheidsdocument na welke gasgroep hoort bij het gas op de werkplek.
De temperatuurklasse gaat over hoe heet het oppervlak van het apparaat mag worden. Die moet passen bij de ontstekingstemperatuur van het gas dat er kan zijn. Hoe hoger het getal achter de T, hoe koeler het apparaat blijft.
Certificaat, conformiteitsverklaring en de X
Heeft een aangemelde instantie (een keuringsinstantie) het apparaat beoordeeld, dan staat er een certificaatnummer van die instantie op het plaatje of in de papieren. Bij categorie 3 mag de fabrikant zelf beoordelen en verklaren dat het apparaat voldoet. Kijk dan in de EU-conformiteitsverklaring, die bij het apparaat hoort te zitten.
Staat er een X achter het certificaatnummer, dan gelden er bijzondere voorwaarden voor installatie of gebruik. Lees die in de handleiding of op het certificaat en houd je er strikt aan.
Dit wil je op locatie paraat hebben
De cursus Explosieveiligheid behandelt dit en de rest van het vak in korte sessies. Na elke sessie een toets, en met herhaaltoetsen houd je het vast.
Begin met sessie 1 van ExplosieveiligheidBronnen
- Nederlandse Arbeidsinspectie - Werkinstructie Gasexplosiegevaar (augustus 2022)
- Nederlandse Arbeidsinspectie - Werkinstructie Stofexplosiegevaar (augustus 2022)
- EUR-Lex - Richtlijn 1999/92/EG (ATEX 153) over explosieve atmosferen op het werk
- Europese Commissie - Equipment for potentially explosive atmospheres (ATEX)
- Staatsblad 2016, 78 - Warenwetbesluit explosieveilig materieel 2016
- Ondernemersplein (KVK en overheid) - Maatregelen tegen explosiegevaar (ATEX)
- NEN - Eisen ATEX markeringslabel (ATEX 114)
- NEN - Een gewaarschuwd mens telt voor twee (zelfcertificering categorie 3)
- NEN - Hoe om te gaan met explosieve atmosferen? (nieuws, 13 april 2020)
- Kiwa - ATEX certification and compliance
- Rijksoverheid - Wat kan de Nederlandse Arbeidsinspectie doen als op het werk de regels worden overtreden?
Geschreven door de redactie van Voltagess en gecontroleerd aan de hand van de bronnen hierboven. Gepubliceerd op 3 oktober 2026. Hoe we werken.