Vraag uit de praktijk · Explosieveiligheid

Wanneer is een explosieveiligheidsdocument (EVD) verplicht?

Een explosieveiligheidsdocument (EVD) is verplicht zodra er op je werkplek een explosieve atmosfeer kan ontstaan door brandbaar gas, damp, nevel of stof. Het EVD hoort bij je risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Bij elke belangrijke wijziging pas je het aan. De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht en kan bij overtredingen ingrijpen.

In de cursus Explosieveiligheid komt dit aan bod in sessie 11: Het Explosieveiligheidsdocument (EVD).

De regel: kan het ontploffen, dan een EVD

Het Arbobesluit heeft een eigen paragraaf over explosieve atmosferen, met de artikelen 3.5a tot en met 3.5f. Die paragraaf bevat de regels uit de Europese richtlijn 1999/92/EG, ook wel ATEX 153 genoemd. Werkgevers moeten de gevaren van explosieve atmosferen beoordelen en vastleggen in de RI&E en in een explosieveiligheidsdocument.

Het EVD is geen los document: het hoort bij de RI&E. Breid je uit, verbouw je, of verander je het proces of de machines, dan werk je het EVD bij.

Speelt het bij jou? Kijk naar de hoeveelheden

De regels noemen geen ondergrens. Volgens de Arbeidsinspectie moet je daarom voor elke hoeveelheid brandbare stof de risico's beoordelen. Bij kleine hoeveelheden onderbouw je waarom zones niet nodig zijn.

Als houvast noemt de inspectie de hoeveelheden uit de praktijkrichtlijn NPR 7910-1 voor gassen en vloeistoffen. Daaronder kan een zone-indeling overbodig zijn, maar dat moet je onderbouwen.

Ook brandbaar stof telt mee. Een stoflaag van ongeveer 0,1 millimeter kan bij opwervelen al een explosief mengsel geven. Denk aan fijn verdeelde stoffen zoals poeders, meel of houtstof.

Wat er minimaal in het EVD staat

Uit het document moet blijken dat je de risico's kent en ze aanpakt. De richtlijn en de overheid noemen in elk geval deze onderdelen:

welke explosierisico's er zijn en hoe groot ze zijn
welke maatregelen je neemt om explosies te voorkomen
welke plekken in welke zone vallen
hoe werkplekken, arbeidsmiddelen en alarminstallaties veilig zijn ingericht, worden gebruikt en onderhouden
welke voorlichting je werknemers krijgen
hoe de samenwerking en coördinatie geregeld is als er meer werkgevers op dezelfde plek werken

Wat je als werkgever regelt en wie je helpt

Omdat het EVD bij je RI&E hoort, laat je het in de meeste gevallen toetsen door een gecertificeerde arbodeskundige of een arbodienst (Arbowet artikel 14). Heb je niet meer dan 25 werknemers en gebruik je het RI&E-instrument van je branche, dan kan die toetsing vervallen.

Veel bedrijven huren voor het EVD een adviseur in. Zorg er dan voor dat het document ook echt gebruikt wordt op de werkvloer, en niet alleen in de kast ligt.

Werken er meerdere bedrijven op dezelfde plek, bijvoorbeeld een onderaannemer of een monteur van buiten, dan coördineert de werkgever die verantwoordelijk is voor de werkplek de maatregelen. Dat leg je vast in het EVD. Wijkt het werk in een gevarenzone af van het gewone werk, dan werk je met schriftelijke instructies en werkvergunningen.

Je werknemers moeten voldoende en passende opleiding krijgen over bescherming tegen explosiegevaar, en doeltreffende voorlichting en onderricht over de risico's van hun werk (Arbowet artikel 8).

Wat de inspectie doet als het niet klopt

De Arbeidsinspectie controleert of werkgevers zich aan de arboregels houden. Bij een overtreding kan de inspecteur een waarschuwing geven, een eis stellen, een boete opleggen of het werk stilleggen. Welke maatregel volgt, hangt af van hoe zwaar de overtreding is.

In haar werkinstructie over gasexplosiegevaar (augustus 2022) noemt de inspectie het ontbreken van maatregelen tegen een explosieve atmosfeer en verkeerde apparatuur in een zone als overtredingen waarop stillegging met een boete kan volgen.

Je team hierin bijscholen?

Je wijst de cursus Explosieveiligheid toe aan je medewerkers en ziet per persoon wat er af is. Zij doen de sessies wanneer het uitkomt, zonder studiedag.

Zo werkt Voltagess voor bedrijven

Bekijk wat er in de cursus Explosieveiligheid zit

Bronnen

Geschreven door de redactie van Voltagess en gecontroleerd aan de hand van de bronnen hierboven. Gepubliceerd op 3 oktober 2026. Hoe we werken.